DE FILOSOOF . Een eilandje van stilte in een kolkende
oceaan en het was pleizierig er te landen; een oprecht liefhebber van de schoone
letteren raadpleegde een dissertatie uit 1872, zooals hij het jarenlang gedaan
had en ook de ietwat tanige archivaris trok zich -althans naar het uiterlijk bitter
weinig aan van het nu en dan explodeerende jolijt der feestende Amsterdammers. Het
bleek nochtans onvermijdelijk om het feest van de stad en den geest van het land
heelemaal uit te bannen, want terwijl hi,j met een devoot gebaar een foliant streelde
én ik zijn wijsgeerige meditaties kennende .een lesje in Vaderlandsche
geschiedenis verwachtte, begon hij plotseling over de bevrijding en al zulks. Hi,j
zei: "lk zie het allemaal een beetje anders en dat beteekent natuurlijk allerminst,
dat ik het béter zie Ik ben nl. van een paar mededeelingen in de krant
min of meer geschrokken. Het leek zoo erg veel op wat wij een paar maanden geleden,
toen wij nog "Duitsch" waren ook lazen. Hoe meer er verandert, hoe meer
er blijkbaar hetzelfde blijft. Ik dacht zoo, een volk dat uit vijt jaar
schrikbewind geen ander lesje trekt, dan dat het de methoden, die het heeft leeren
verafschuwen, aanneemt, Zoo'n volk is de vrijheid niet waard. U wilt toch niet
zeggen ? ..Jazeker ,dat wil ik wel zeggen , al klinkt het U misschien
een beetje raar in de ooren. Hebben wi, daarvoor vijf jaar geleden en gestreden
en gezucht. Het komt er nu. op neer, dat wij onze lieve dooden betreuren en onze
vrijheid vieren, terwijl wij in het voorbijgaan de methoden van de ,Gestapo en
de Landwacht imiteeren" Ik hoorde vandaag van een kennis een en ander over
het optreden van een aantal Bées-lieden. De goeden niet te na gesproken
natuurlijk. Het is zoo moeilijk, ziet ge, om nu al ,terwijl het rood, wit en blauw,
waarnaar wij zoo gesnakt hebben nog langs de gevels waait, de diagnose te stellen
voor het zieke Nederland. Gelukkig, dat er eet! competent stel geneesheeren in
Den Haag zit, zoodat de patiënt alle kans heeft er boven uit te komen, Maar
zooals het nu is .misschien hadden wij in 1914 toch beter in den oorlog
kunnen gaan. Het was wellicht een dure, 'maar stellig ook een wijze les geweest.
"Tja, als U het zoo ziet". "Het lijkt me moeilijk het anders
te zien mits u Uw oogen gebruikt voor het doel, waarvoor U ze gekregen hebt. Maar
nu moet U mij verontschuldigen, want ik heb een nieuwe kroniek over de houding
van de gebroeders de Wit,kort voor hun terechtstelling ontdekt en ze zijn zoo
stoffig en vergeeld ,dat ik moeite zal hebben om ze weer schoon te krijgen. Maar
dat hoort nu eenmaal bij het werk van wat ze wel eens een stoffigen archivaris
noemen.