Aan de wieg van drie kranten

In een forsch krantengebouw van het oude Haagje ,in het hart van de residentie, achter de statige St.Jacobstoren , heerscht hoogspanning, Het loopt tegen den middag,de kranten moeten "op de pers", zooals de vakterm luidt. Ook de buitengemeenten in wijden omtrek, Leidschendam en Loosduinen, Gouda en Katwijk, verwachten de laatste edities van
,Binnenhof' Waarheid en Haagsch Dagblad. De abonné's willen hun kranten op tijd in de bus vinden,het regent klachten en briefjes bij de administraties als het blad te laat bezorgd wordt. De klant is koning -ook in de krantenwereld.
Onafgebroken komen verslagen van vergaderingen,telexberichten, politienieuws, distributiemededeelingen in de redactielokalen binnen. Verslaggevers stormen het gebouw in met daverende "primeurs", die persé nog opgenomen moeten worden. De laatste redevoering van den minister-president moet nog van een commentaar worden voorzien,er komt een
telefoontje, dat ergens in het zuid-oosten van de stad een groote brand uitgebroken is.

Op de zetterij, waar tenslotte alle kopij terecht komt ,die de lezers in hun krant zullen vinden, loopt de bedrijfschef te ijsberen met een gezicht of hij ieder oogenblik in woede uit zal barsten, Hij is er voor verantwoordelijk ,dat alle afgeleverde kopij .:. soms geschreven, meestal getypt verwerkt zal worden. Als een kapitein op de brug, houdt hij de veertien zetmachines in het oog, Laat niemand trachten zijn autoriteit aan te tasten, in de bajerd is hij de onbetwiste meester, naar aan wiens pijpen allen dansen, Alle kopij, zelfs het kleinste bericht, belandt op zijn lessenaar en net als in de politiek komt alles van Waarheid en Haagsch Dagblad aan zijn linkerzijde , alles van het Binnenhof aan zijn rechterzijde te liggen. Hij zit maar weinig, loopt veel tusschen de machines ,geeft orders, kort en duidelijk. Er is geen tijd om veel te praten. Een zenuwachtige redacteur klampt hem aan,betoogd in haastige :woorden, dat hij zijn stof toch werkelijk niet eerder klaar kon hebben. Maar de chef weigert om ook een enkele regel meer te zetten dan hij aangenomen heeft,. Hij schiet in de richting van de opmakers, de mannen, die de looden regels tot pagina's verwerken en snauwt: "Waar blijven de vormen? Hoe laat denken jullie eigenlijk te draaien vandaag?

In elk krantenbedrijf is het iederen dag opnieuw een heksenketel. Nog nooit zijn de opgemaakte pagina's de vormen ,waarvan zoo straks gedrukt zal worden. Voor het allerlaatste
oogenblik klaar gekomen. Zoo hoort het nu eenmaal :Iedere krantenman is daar heilig van overtuigd.
Toch werken in het roezige krantengebouw op de Riviervischmarkt menschen, die zich van al het leven en lawaai maar weinig schijnen aan te trekken. Een van hen is de portier, die nog 'steeds niet onder den indruk is gekomen van het feit, dat hij een kraamkamer bewaakt, waar welhaast elken dag drie kranten het levenslicht aanschouwen.

Een anders is de corrector, in het vak vergrijsd, die tienduizendmaal met zijn potlood op een fout de aandacht vestigde,die als een zeef er voor zorgt, dat vele ongerechtigheden in spelling
en opmaak te elfder ure weigewerkt worden. Hij zit aan een tafeltje midden tusschen het gegons en geratel der machines. Hij hoort het niet, met een onvergankelijk flegma leest hij kopij en krant: rustig te midden van de woelige baren.
Op de tweede verdieping huizen de redacties broederlijk bijeen,het Haagsch Dagblad en Het Binnenhof zijn zelfs in een lokaliteit ondergebracht. Men werkt er in een geest van goede kameraadschap, de tijden zijn moeilijk, maar oneindig veel beter dan een jaar tevoren. Men is er van doordrongen,dat samenwerking mogelijk is, juist onder moeilijke omstandigheden
Gelijkvloers is de zetterij; tegen den tijd, dat de persen gaan draaien,produceeren de zetmachines nog steeds hun regels van lood die op de "steen" door redacteuren en typografen en bladzijden verwerkt worden. De opmaaktafels zijn weliswaar van ijzer, maar als voorheen worden ze nog steeds de "steen" genoemd. Hier botsen op het spitsuur de stroomingen
wel eens op elkaar. Er is een weerbericht zoek van het Haagsch Dagblad, het is doorgegeven en gezet, maar nergens te vinden. Ten einde raad leent men het van de Waarheid.Maar een volgende maal komt zoo iets in omgekeerde volgorde voor en leent de Waarheid-redacteur van van het Binnenhof of Haagsch Dagblad. Als eindelijk de vormen gereed
zijn, worden in een vernuftig werkende machine de stypes gemaakt, holle halve cylinders van lood, die binnen enkele oogenblikken in de machtige roteerende persen gemonteerd kunnen worden. De laatste bewerking in de krantenfabricage is aangebroken: de pers gaat draaien. Op twee plaatsten stroomen kranten van de drukcylinders; soms worden Waarheid
en Binnenhof, dan weer twee kranten in een andere combinatie gelijktijdig gedrukt. Op de expeditie is men aan het bundelen en verpakken der verschillende kranten gereed.. Rappe handen verwerken in snel tempo de eindelooze reeksen, die in den kortst denkbaren tijd hun lezers vinden.

Drie welschapen kinderen zijn dezen dag op de Riviervischmarkt ter wereld gekomen. En dag na dag, zonder ophouden, slechts onderbroken door de Zondagsrust, werkt het bedrijf verder om de altijd nieuwsgierige lezers tevreden te stellen.
.Kranten schrijven en kranten drukken zijn vakken met zeer bijzondere eigenaardigheden. De buitenstaander kijkt er tegen aan,ziet er tegen op, begrijpt eigenlijk weinig waarvoor al die drukte noodig is. Maar redacteuren en typografen, die in het nerveuze , jachtende bedrijf hun sporen hebben verdiend,vinden alles heel gewoon. Zijn zij uit het bedrijf vandaan, dat zijn de
gewone menschen, die hun oudste jongen in de bus laten kijken ...of de krant nu nog niet bezorgd is.

Back Index

Bron:Vizier 25januari 1946