Strijd om Walcheren

OP 2 October 1944 wierpen Engelsche vliegtuigen biljetten uit op Walcheren met de waarschuwing, dat het eiland onder water gezet zou worden. Nog hadden de Duitschers Zeeland's tuin aan den noordelijke Scheldeoever in hun macht. Zij beletten de schepen der Vereenigde Naties om naar Antwerpen te varen, om legervoorraden voor het laatste groote offensief aan te voeren.
Op 3 October suisden zes tons zware bommen neer op den zeedijk van Westkapelle. Door een gat van 125 meter stroomde het zeewater naar binnen. Op 7 october werd de Nolledijk even bewesten Vlissingen uiteen gereten, hier ontstond een gat van 250 meter lengte. Denzelfden dag bezweek de dijk bij Rammekens waar over een afstand van 75 meter een gat ontstond. Vierdagen later moest tenslotte ook de dijk bij Vere er aan gelooven ,de wonde in het dijklichaam was hier 975 meter lang.
Walcheren, westelijk van het kanaal, liep geheel onder water slechts enkele hoogere gedeelte bleven droog. Op 15 October was Zeeland's hoofdstad aan alle zijden door water omgeven. Bij vloed en springtij stroomden 38 millioen m3 water over het rampzalige land.

Op vier plaatsen stroomden de zee in Zeeland's tuin. Slechts het oostelijk deel van Walcheren bleef droog. Enkele hoogere plaatsen lagen als eilandjes in onafzienbare watervlakten.

Beoosten het kanaal inondeerde het land gedeeltelijk,slechts de buurt van Sloedam bleef droog. 15.500 hectaren vruchtbare grond waren aan het verwoestende element prijsgegeven. Het offer,dat de Zeeuwen moeten brengen om de voorwaarden te scheppen voor een Britsche landing, was zwaar. Niet minder zwaar waren de offers van onze bevrijders: alleen bij Westkapelle :verloren zij 10.000man. Maar,Walcheren werd bevrijd en als voorheen was de Schelde vrij. Om het westelijk deel van het eiland droog te leggen, was het .noodzakelijk, dat de dijkgaten ,bij Vere, Westkapelle en De Nolle het eerst.
In October 45 was deze taak volbracht.

In de dijkgaten werden holle betonnen caissons tot zinken gebracht,afkomstig uit Amerika .Zij waren bestemd geweest voor de havendammen in Normandie ,waartusschen de landingsschepen bij de invasie ,een veilige ligplaats vonden. Lees wat Den Doolaard over de dichting van het Nollegat schrijft in het boekje Dit is Walcheren.

Het gat bij De Nolle werd gedicht. Men ziet den nieuwen dijk. Links het stuk land,dat prijsgegeven werd. Eens lag hier het dijkvak,dat door de bommen werd vernield. Aan den horizon is een stuk van den ouden dijk zichtbaar.

Op 1 September,midden in den nacht, gleed in het spookachtig licht van schijnwerpers de laatste betonnen caisson ar de overblijvende geul. De openingen links en rechts werden den volgenden dag en den nacht daarna volgeplempt met keileem. Het Nollegat was gedicht. De kraanbemanning , die 68 uur aan één stuk door gewerkt had, ging tevreden slapen. Op 5 September bezweek het nieuwe dijkvlak,al het werk scheen vergeefs geweest. Met een ongelooflijke inspanning slaagde men er op 1 october in den afgrond opnieuw te dempen.
Onmogelijk had men het nieuwe dijkvak ter plaatse van het vernielde stuk kunnen bouwen. Binnenwaarts,om het gat heen, werd de verbinding tusschen de uiteinden van de oorspronkelijke dijk tot stand gebracht. Een moddervlakte met half weggezonken zandzakken, strekt zich uit,waar eens het water naar binnen golfde.

	Amerika zendt ons machines! In stagen arbeid kruien de grondwerkers het bruikbaar materiaal van het verwoeste dijkvlak weg. Elders wordt het aangewend.
Een stuk van de vernielde dijk. Linksboven de nieuwe dijk,die om het verwoeste gedeelte heen werd heengelegd. Op den achtergrond het zwaar geteisdere Vlissingen. Op den voorgrond: wat er van de zware Duitsche bunkers over bleef.
	Duizenden zandbakken,rijwerk en velerlei andere materialen werden bij de dichting van het gat van De Nolle gebruikt. Op den voorgrond half weggezonken zakken zand.

Toen de gaten bij Vere,West -kapelle en De Nolle werden gesloten waren,stroomde langzamerhand het water Westelijk Walcheren weg. Het was of men toen eerst besefte ,hoe ontzaglijk de geleden schade was. Huizen en dorpen waren weggespoeld,ondermijnd of vervallen. Mosselen en zeeewier groeiden aan de muren ,alle boomen waren dood.

Wat prijsgegeven werd. Dezelfde plaats gefotografeerd vanuit een anderen hoek. Rechts de nieuwe dijk,op den voorgrond dooode bomen.

Oostelijk Walcheren zou nog langer dan een half jaar op de verlossing moeten wachten . In het gat bij Rammekens liet men twee caissons zinken. Zoo sterk was de stroom ,dat een poging tot afsluiting mislukte. Een der caissons werd door het water verzwolgen. Op 24 Januari slaagden men er pas in de opening definitief te dichten.

En hier vecht men bij het gat van Rammekens. Nog golft de zee naar binnen en overstroomt oostelijk Walcheren. Links een gezonken caison,dat gedeeltelijk boven het water uitsteekt. Rechts op den voorgrond de oude dijk. Daartusschen de opening,een der groote caissons is weggespoeld.

Bijna 3500 arbeiders zijn bij den tweeden strijd om Walcheren betrokken ,12groote zandzuigers ,88sleepbooten,talrijke kranen en draglines vormden het geschut waarmede men tegen den erfvijand in den strijd is gegaan. Luctor et Emergo ,ik worstel en overwin.Zou ooit een wapenspreuk beter gekozen zijn?

	Zoo ziet Walcheren er uit. Een beeld van trieste verlatenheid. Plassen staan nog op het land. Men ziet de resten van ondermijnde en in elkaar gevallen huizen.
De zege is behaald! Het laatste gat van Walcherens ringdijk werd op 24 januari door een groote caisson gesloten.

Back Index

Bron:Vizier8februari 1946