Belangstelling voor het miniatuur ligt in de menselijke aard. Niet alleen baby’s en jonge dieren, ook schaalmodelletjes uit de grote wereld vinden we leuk.
Eén van de bekendste voorbeelden is de Dinky Toy.

In de jarentussen de twee wereldoorlogen maakte kantoorbediende Frank Hornby voor zijn kinderen van gaatjes voorziene metalen onderdelen waarmee ze, met behulp van boutjes en moertjes, allerlei bouwsels en voertuigen konden construeren.
Zijn ontwerp bleek zo'n succes dat hij,eigenlijk van de ene op de andere dag, speelgoedfabrikant werd. 'Meccano',zoals hij de vinding noemde, werd in feite het Lego van die dagen.
Hornby maakte ook speelgoedtreinen en, als logisch gevolg daarvan, allerlei toebehoren zoals stations, passagiers en conducteurs. En ook een set van een zestal auto's, een vrachtauto, een bestelwagen, een landbouwtrekker, een tank en een open en gesloten sportwagen. Modellen die globale uitbeeldingen waren van de auto’s die er toen in het begin van de jaren  dertig rondreden.

Deze speelgoedautootjes gingen al gauw een eigen leven leiden. Ook  zonder treinset was het leuk om er mee te spelen.
Aangemoedigd door dit succes gingen de ontwerpers over tot het namaken van de werkelijkheid. De 'Sportscar' werd een perfecte gelijkenis van een bepaald model Jaguar, waarvan naam en model in reliëf aan de binnenkant van de carrosserie werd gegoten. Dat moest wel op die plek doordat die eerste auto's nog geen bodem hadden, waar later de aanduiding kwam.
De fraaie miniatuurtjes kregen van Hornby kort voor zijn overlijden in 1936 de naam 'Dinky Toys' mee.
Een naam die, zoals gezegd, een begrip werd voor speelgoedautootjes.
“Dinky” is overigens een van oorsprong uit het Schots afkomstig woord dat
zowel klein als leuk of aardig betekent.

Varianten
Het assortiment breidde zich voortdurend uit. Door nieuwe modellen, maar ook door varianten op bestaande. Zo werd bijvoorbeeld de reclame van fabrikant Heinz, op de in rood en geel geschilderde 'Big Bedford', zowel uitgevoerd met een blik bonen als met een fles tomatenketchup.

Voor de koper maakte dat destijds niet veel uit. Maar de verzamelaar van nu weet dat de auto met de afbeelding van de fles weliswaar van later datum is, maar dat er een kleinere oplage van is gemaakt, zeldzamer is, dus duurder en daarom spannender om te pakken te krijgen.

Grote vraag
Er zijn heel wat enthousiaste verzamelaars van Dinky Toys.
Al gaat hun belangstelling in hoofdzaak uit naar de vooroorlogse modellen en die uit de eerste jaren na 1945, iedereen heeft zo zijn eigen voorkeur voor bepaalde modellen.
De meest gewilde typen hadden geen ruiten, interieurs, openslaande deuren of kofferdeksels, noch besturing.
Onder druk van de concurrentie werden dergelijke extra's later wel aangebracht.
Niet verwonderlijk uiteraard want we moeten niet vergeten dat het uiteindelijk in de eerste plaats om speelgoed ging.
De vraag naar dit 'speelgoed' was in de jaren vijftig en zestig groot. Er moesten steeds meer aantallen en nieuwe modellen worden geproduceerd. De onderdelen daarvan werden machinaal gemaakt, maar het in elkaar zetten gebeurde met de hand.
Oude exemplaren zitten vaak nog zo goed in de verf omdat ze werden gespoten en gemoffeld.

Fabriek in Frankrijk
Behalve in Liverpool werden de modelauto's ook geproduceerd in een fabriek in Frankrijk waar, onder Britse supervisie, een eigen modellenbeleid werd gevoerd. Daarbij was het streven om, net als in de Engelse fabriek, de Dinky Toys zo echt mogelijk te maken. Nauwlettend werden wijzigingen bij de autofabrieken in de gaten gehouden en ook werden er, voor de export, speciale opdrukken gemaakt.
Zo verscheen er in ons land, aan het  eind van de jaren dertig, een vrachtauto met 'Maison Bonneterie' uit Amsterdam) er op. Toen koningin Elisabeth in 1952 op de Britse troon de plaats van koning George overnam, kwam er een Dinky Toy postauto uit met de letters ER (Elisabeth Regina), in plaats van het oude model met GR.

.

Matchbox - Dinky
Ondanks de opsmuk, bedoeld om de verkoop te stimuleren, met wat in verzamelaars kringen vaak misprijzend wordt aangeduid als 'decadente tierlantijnen', kwam er in 1979 een einde aan de productie van Dinky Toys. Overnames konden het bedrijf uiteindelijk toch niet redden.
Inmiddels brengt nu de producent van de Matchbox-autootjes onder de naam 'Dinky' modellen uit waarbij wordt teruggegrepen op die van Dinky Toy uit de succesvolle jaren vijftig en zestig. Zo werd een in 1939 wel getekend, maar nooit uitgebrachte model van de Triumph Dolomite in  1992 in productie genomen.
De oorspronkelijke Dinky Toys echter pronken in de vitrines van verzamelaars, die ze als kostbare kleinoden koesteren.

Kwaliteit en ouderdom
Hoe weet je als verzamelaar nu uit welke tijd een Dinky Toy stamt en hoe zeldzaam een bepaald model is?
Een eenvoudige zaak is dat zeker niet,maar de ware liefhebber weet zijn weg wel te vinden.
Het verschil tussen de vroege modellen en de latere “versierde”uit de jaren zestig en zeventig is natuurlijk duidelijk. Maar het valt niet altijd mee,in tijd dichter bij elkaar te liggende exemplaren te dateren.
Behalve de naam van het model werd in de carrosserie ook en nummer ingegoten. Naarmate de collectie zich uitbreidde,werden letters aan de cijfers toegevoegd. Later werd een geheel nieuwe nummering ingevoerd,die alleen uit cijfers bestond. Voor de leek lijkt dit een niet op te lossen puzzel. De liefhebber echter weet,via oude catalogi,vrijwel precies van welke datum het model is en hoeveel er van zijn gemaakt.
Een hulpmiddel vormen ook de wielen. Die van de oude exemplaren zijn gegoten en mee gespoten in de kleur van het model. Later werden holle wielen geperst uit niet gelakt,glanzend materiaal.
Nog weer later werden de uiteinden van de assen afgedekt met heuse wieldoppen.
Oude modellen hebben bolle wieltjes en menig verzamelaar legt daar graag een fors model voor op tafel.
Ook de bandjes zijn aanwijzingen over de leeftijd van het model. De eerste waren glad,de latere geribd met profielen in allerlei variaties.
De reden dat verzamelaars geen hoge hoed op hebben van de latere modellen met openslaande deurtjes en dergelijke,is gelegen in het feit  dat die modellen er minder echt uit zien.
Kleine afwijkingen,die alleen al vanwege de dikte van het materiaal bij scharnierende delen ontstaan,verminderen de kwaliteit van het totaal.
De aantrekkingskracht van de vroegere Dinky Toys,die maar uit enkele delen zijn opgebouwd,ligt in de perfecte verhoudingen:stevige globale vormen en geen verlies in details.

De bodemplaatjes van de autootjes kunnen iets zeggen over de ouderdom van de modellen. Hierboven twee onderkanten van een en hetzelfde model, de Riley Saloon. De bovenste, met de kleine letters, is gemaakt van 1947 tot 1955 en de onderste van 1954 tot 1960.

Index