Maastricht de historische stad met zijn fraaie gevels en kasseien. Twintig eeuwen geschiedenis zijn bijna tastbaar aanwezig in de oude binnenstad van Maastricht, met zijn smalle klinkerstraatjes en indrukwekkende gevels. Van de voorspoed die de stad doorheen de eeuwen heeft gekend, getuigen de kerken, de schatkamers en de herenhuizen. Oude stadswallen en kazematten wijzen dan weer op een woelige en krijgshaftige politieke geschiedenis. Thans is Maastricht een bruisende, cosmopolitische stad met een hoge architecturale en museale waarde.

Geschiedenis van Zuid -Limburg

Romeinen.
In 51 voor Christus werd Zuid-Limburg onderdeel van het Romeinse rijk. Met Keulen en Trier lag het in de provincie Germania Inferior.De handel floreerde niet in het minst dankzij het goede wegennet dat de Romeinen aanlegden. Maastricht"Trajectum"en Heerlen"Coriovollum"waren knooppunten van de Romeinen heirbanen. In beide steden bevolkt,overal lagen boerderijen en landhuizen. Bij opgravingen zijn vele resten gevonden zoals villa's "Voerendaal"grafheuvels en overblijfselen van tempels"Houthem en Gulpen"

Christendom.
Het Christendom deed rond het einde van de 2de eeuw zijn intrede in Zuid-Limburg. In de 4de eeuw was er een bisdom in het Maasland. De zetel was eerst in Tongeren,maar bisschop Servatius verplaatste de zetel vanwege de aanvallen van de Franken naar Maastricht. Vanaf de 3de eeuw verzwakte het Romeinse rijk ,de Germanen"Franken" drongen binnen en Maastricht werd verwoest.na de val van Keulen in de 5de eeuw werd Zuid-Limburg Frankisch.

Versnipperd verleden.
De val van Keulen leidde een duistere periode in. Onzeker was of plaatsen als Heerlen bewoond bleven. Maastricht dat als kerkelijk centrum wel. Zuid-Limburg lag in het hart van het Frankische rijk Aken was de residentie van Karel de Grote ,in de omgeving lagen verscheidene hoeven van de Frankische vorsten. Met de verdeling van het rijk van Karen de Grote in 843"verdrag van Verdun" en 870 "verdrag van Meerssen"begon voor Zuid-Limburg een lange periode van versnippering die tot de komst van de Fransen in 1794 zou duren. Rond 1500 waren er meer dan 10 koningen ,keizers,hertogen baas in het gebied Zuid-Limburg verkeerde in permanente staat van oorlog .In het begin van de 13de eeuw nam de invloed van Brabant toe Maastricht was voor de helft in Brabantse handen .Heerlen werd in 1244 Brabants .Na de slag van Woeringen breidde Brabant zijn macht uit. Later ging Brabant en zijn Limburgse bezettingen over in Bourgondische handen . In de 16de eeuw kwamen ze in het bezit van de Habsburgers onder keizer Karen V.

De 80 jarige oorlog 1568-1640
Kort na 1520 kwam het Protestantisme op in Zuid-Limburg. De verkondigers van het nieuwe geloof werden vervolgd en belanden als ketters op de brandstapel.. De bevolking verzette zich daartegen,dat leidde tot de beeldenstorm en in 1568 tot de 80jarige oorlog. Eerst plunderde het leger van Willem van Oranje Zuid-Limburg en 12 jaar later de Spaanse furie in Maastricht.Na de oorlog kreeg de streek er weer een grens bij .de landen van Overmaas werden tussen de Staten Generaal en Spanje. Lang bleef het niet rustig ,Lodewijk de XIV probeerde tot twee maal toe 1672-1678 delen van de zuidelijke Nederlanden te veroveren. Franse troepen verwoesten Maastricht en Valkenburg .In de loop van de 18de eeuw kwam de bedreiging van de bevolking niet van buitenaf ,maar van de bokkenrijders.

Ruim 100 jaar na Lodewijk de XIV stonden de Fransen opnieuw voor de deur. Na de Franse revolutie 1789 begonnen Franse legers de revolutie in Zuid-Limburg uit te dragen en maakte een einde aan de staatskundige versnippering die bijna 100 jaar had geduurd.

Departement
Zuid-Limburg werd onder gebracht in het departement Basse-Meuse,toch leidde de Franse politiek tot verzet.De streek werd nadrukkelijk veroverd gebied,kerken werden uitgekleed en kunstschatten naar Parijs versleept en de Franse taal werd opgelegd. In 1814 trokken de Fransen na nederlagen in Rusland en bij Leipzich uit de Nedermaas terug.het departement werd onder de naam Limburg ingelijfd bij Nederland en uitgebreid met andere stukken van andere Franse departementen. Toen in 1830 met de opera de stomme Portia de Belgische opstand tegen Nederland begon koos Limburg voor de Belgische kant.9 jaar lang 1830-1839 was de provincie van België ,daarna werd het Ned. Limburg weer Nederlands .Dit bleef zo ondanks allerlei pogingen van Limburg om zich van de Hollanders te ontdoen. Pas door de gebeurtenis van de 1ste wereldoorlog kwam de integratie op gang. De bezetting in 1940 verliep zonder veel tegenstand .In 1944 bombardeerde Amerikaanse vliegtuigen per ongeluk woonwijken in Geleen en Maastricht .Tientallen doden en honderden geworden waren het resultaat. September 1944 werd Zuid-Limburg bevrijd ,ter compensatie van oorlogsleed annexeerde Nederland een aantal Duitse dorpen bij Sittard. Ze werden als drostambt als Tudderen bij de provincie Zuid-Limburg toegevoegd .Begin jaren 60 werden ze terug gegeven aan Duitsland.

Bokkenrijders.
Volgens de ene waren het ordinaier dieven en volgens de ander de Robin Hoods van Zuid-Limburg. In de 18de eeuw pleegden dievenbendes op grote schaal moorden en overvallen. Voor de door angst bevangen boeren stond vast dat ze op bokken door de lucht reden en trouw aan de duivel hadden gezworen. Zuid-Limburg was het ideale werkterrein voor de bendes, de talloze grenzen belemmerden het optreden van een sterke overheid .Pas 14jaar na de eerste overvallen in 1729 kreeg justitie grip op de bende. Op de pijnbank werden verdachten tot bekentenissen gedwongen. Tussen 1734 en 1744 werden ruim 140 bokkenrijder terecht gesteld. Zachtzinnig ging het er niet aan toe ,ze werden opgehangen of gevierendeeld of geradbraakt. In de tweede helft van de 18de eeuw spoelde een nieuwe golf bokkenrijders over de regio. Dat waren geen armoedzaaiers ,waren het handige dieven of toch revolutionairen die het gezag van de kerk wilden ondermijnen.

Limburgse en Belgische revolutie1830
Met de opvoering van de opera De stomme van Portici in het Brusselse munttheater begon in 1830 de Belgische opstand tegen Nederland. Limburg koos voor de Belgische kant want Nederland stond voor protestants Hollands en uberheblich. De katholieke Limburgers volgende de andere Zuid Nederlanders dan ook gretig in hun verzet tegen het Nederlandse bewind. St.Truiden werd 22september 1830 als eerste Limburgse stad bevrijd van de Hollanders. Op 2oktober moesten de laatste Hollanders Roermond verlaten. Op 17oktober viel Tongeren en op 20oktober Maaseik. Tenslotte jubelden op 11november de klokken in Venlo toen Belgische soldaten de stad binnen trokken. In Heerlen werden de protestanten met ophanging bedreigd. In Meerssen en Beek kwam gelijktijdig een einde aan het gebruik van kerken door de protestanten en katholieken.

Een Hollands bastion
Alleen Maastricht bleef in de revolutiedagen in een ijzeren greep. Generaal Dibbets zwaaide er met een sterk garnizoen de scepter en bleef dat negen jaar doen. Al die jaren voerde hij bewind vanuit het generaalshuis. De stad was geisoleerd ,boeren uit de omgeving mochten niet naar de markt. Dibbets maakte de handel over de Maas onmogelijk ,hij liet de doorgang onder de Maasbrug afsluiten. Belgische pogingen om de stad te veroveren mislukten .Op 18oktober 1830 werd een poging van de Luikse en Maastrichtse vrijwilligers van de Compagnie France des Volontaires Liegeois et Maestrichtois réunies om de stad te bevrijden voor de poorten tot staan gebracht. Op zijn beurt deed het Nederlandse garnizoen uitvallen naar dorpen in de omgeving van Meerssen ,Heer en Scharn. 20 januari1831werd in Londen aan de onderhandelingstafel in grote lijnen de boedelscheiding geregeld tussen Noord en Zuid . Maastricht en de oostelijke helft van Limburg zouden opnieuw Nederlands worden. De grote mogendheden "dat waren Frankrijk,Engeland en Pruisen"drongen er op aan dat de ruziënde partijen zouden tekenen,maar de Belgische onderhandelaars verzetten zich tegen het afstaan van het Belgische land aan Willem 1. Na de tiendaagse veldtocht in augustus 1831 moest het Franse leger voorkomen dat het Nederlandse leger België onder de voet liep Pas op 4 maart 1838 aanvaarde Willem 1 de boedelscheiding en gingen België en Nederland definitief uit elkaar. De Limburgse afgevaardigden in het Brusselse parlement spraken van schande voor het nageslacht wanneer het oosten van Limburg opnieuw Nederland zou worden .Uit protest hingen in alle oost Limburgse gemeentes de Belgische vlaggen uit Daine was bereid Venlo tot het uiterste te verdedigen tegen de Nederlanders ,zover is het niet gekomen.Op 21juli 1938 ontruimde België Oost Limburg ,ook Daine vertrok met zijn soldaten uit Venlo.Nederlandse eenheden trokken daarna vanuit Nijmegen Limburg binnen

Bron:ANWB 1993

Enkele bezienswaardigheden zijn de :
Helpoort en stadsmuur met enkele muurtorens (middeleeuws)
Het Vrijthof met de romaanse Sint Servaasbasiliek en de Sint-Jan
Onze-Lieve-Vrouweplein met Onze-Lieve-Vrouwebasiliek

Klik hier voor de route van de stadswandeling

Back